Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχική Θεωρία

01 Δεκεμβρίου 2025

Σε αυτό το κείμενο διεισδύουμε σε μια τόσο άγνωστη μορφή του διεθνούς αναρχικού κινήματος όπως του Ζοζέφ Ντεζάκ (Joseph Déjacque), όσο και της οξυδέρκειας και πρωτοπορίας του έργου του, που ήταν μέχρι πρότινος σχεδόν άγνωστο στην Ελλάδα - και όχι μόνο.

Ο Ντεζάκ είναι αυτός ο οποίος παίρνει την λέξη ελευθεριακός (Libertaire) που ήδη προϋπήρχε αλλά ήταν σε αχρηστία. Την καθαρίζει από την αρχική μεταφυσική – θεολογική διάστασή της και της προσδίδει πολιτικό νόημα. Την τοποθετεί δε αντιπαραθετικά σε σχέση με τη λέξη φιλελεύθερος. Δημιούργησε λοιπόν αυτόν τον νεολογισμό το 1857 για να επεξηγήσει τον κοινωνικό χαρακτήρα της νέας εκκολαπτόμενης Ιδέας της Αναρχίας και του επερχόμενου κινήματος του Αναρχισμού. Από τότε έχουμε τον όρο ελευθεριακός να είναι συνώνυμος με την λέξη Αναρχικός.

Ο Ντεζάκ ακολουθεί τα βήματα του δασκάλου του Προυντόν, ο οποίος ήταν ο πρώτος για την εποχή του που χρησιμοποίησε με θετικό τρόπο την λέξη Αναρχία και την προσδιόρισε ως τάξη παραφράζοντας την τεκτονική ρήση: «τάξη μέσα από το χάος». Είναι η εποχή που ο Άνθρωπος χωρίζει από την θεολογία και στρέφεται στον ορθό λόγο. Είναι η εποχή που αναδύεται εκ νέου ο Προμηθεικός – Εωσφορικός αγώνας  του ανθρώπου για το αυτεξούσιο. Γι’ αυτό και ο Ντεζάκ επισημαίνει:

«Ο Ελευθεριακός δεν έχει πατρίδα παρά μόνο την παγκοσμιότητα. Είναι ο εχθρός των συνόρων: συνοριακές πέτρες των εθνών, κρατική ιδιοκτησία, δείκτες ορίων για χωράφια, σπίτια, εργαστήρια, ιδιωτική ιδιοκτησία. Οριακοί λίθοι της οικογένειας, της συζυγικής και πατρικής περιουσίας. Γι' αυτόν, η ανθρωπότητα είναι ένα και το αυτό σώμα, όλα τα μέλη του οποίου έχουν το ίδιο και ίσο δικαίωμα στην ελεύθερη και πλήρη ανάπτυξή τους, είτε είναι παιδιά της μιας ηπείρου είτε της άλλης, είτε ανήκουν στο ένα ή το άλλο φύλο, στη μία ή την άλλη φυλή.

Ο Ελευθεριακός, δεν έχει θρησκεία. Είναι διαμαρτυρόμενος εναντίον όλων αυτών. Ομολογεί την άρνηση του Θεού και της ψυχής. Είναι αθεϊστικός και υλιστικός, αφού επιβεβαιώνει την παγκόσμια ενότητα και την άπειρη πρόοδο. Και αυτή η ενότητα δεν μπορεί να υπάρξει, ούτε ατομικά ούτε καθολικά, με την ύλη που είναι σκλάβος του πνεύματος και το πνεύμα που καταπιέζει την ύλη, ακριβώς όπως η πρόοδος δεν μπορεί να τελειοποιηθεί απεριόριστα αν περιορίζεται από εκείνο το άλλο όριο ή εμπόδιο πάνω στο οποίο οι ανθρωποκτόνοι έχουν χαράξει με αίμα και λάσπη το όνομα του Θεού».

Τέλος η λέξη Ελευθεριακός χρησιμοποιήθηκε ευρέως το 1899 από το Γαλλικό Αναρχικό Κίνημα, με τους αναρχικούς να συσπειρώνονται σε αυτό μετά την έναρξη ισχύος των επαίσχυντων νόμων. Μια αντιτρομοκρατική σειρά νομοθετημάτων που ποινικοποιούσε την λέξη Αναρχικός, Αναρχία και τα παράγωγά της και οδήγησε στο κλείσιμο αρκετών εφημερίδων της εποχής, συλλήψεις κ.ο.κ.

Αλλά ποιος είναι αυτός ο Ζοζέφ Ντεζάκ που με τόση οξυδέρκεια για την εποχή του γράφει και πράττει για το επερχόμενο επαναστατικό και μετέπειτα κοινωνικό ζήτημα;

Ο Ζοζέφ Ντεζάκ γεννήθηκε  το 1821 και πέθανε 1864 σε ηλικία 43 ετών. Ο Ντεζάκ δεν ήταν κάποιος σπουδαγμένος φιλόσοφος αλλά ένας αυτομορφωμένος προλετάριος ο οποίος δούλευε για να φροντίσει την ανύπαντρη μητέρα του από την ηλικία των 12 ετών ως ταπετσέρης. Το 1841, κατατάχθηκε στο Πολεμικό Ναυτικό, αγαπούσε την θάλασσα,...

Περισσότερα …