Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχική Θεωρία

30 Μαρτίου 2026

Σημείωση μεταφραστή*: Σε αυτό το άγνωστο σχετικά κείμενο του 2020 ο Βαλκάνιος ιστορικός Andrej Grubacic και ο Αμερικανός ανθρωπολόγος David Graeber, αναπτύσουν τη σημασία της Αλληλοβοήθειας τόσο στο έργο του Κροπότκιν όσο και στις ιδέες του Μπακούνιν και την προσπάθεια απαξίωσή τους από όλο το εξουσιαστικό φάσμα. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό κείμενο που φθάνει ιστορικά σχεδόν μέχρι τις μέρες μας και αποδομεί το αφήγημα περί ανταγωνισμού, αναπτύσσοντας ότι η αμοιβαία βοήθεια παραμένει ένα παραγνωρισμένος παράγοντας στην ανθρώπινη δράση.

Μερικές φορές —όχι πολύ συχνά— ένα ιδιαίτερα πειστικό επιχείρημα ενάντια στην κυρίαρχη πολιτική κοινή λογική προκαλεί τέτοιο σοκ στο σύστημα που καθίσταται απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα ολόκληρο σώμα θεωρίας για να το αντικρούσει. Τέτοιες παρεμβάσεις είναι οι ίδιες γεγονότα, με τη φιλοσοφική έννοια· δηλαδή, αποκαλύπτουν πτυχές της πραγματικότητας που ήταν σε μεγάλο βαθμό αόρατες, αλλά, μόλις αποκαλυφθούν, φαίνονται τόσο εντελώς προφανείς που δεν μπορούν ποτέ να μείνουν αόρατες. Μεγάλο μέρος του έργου της διανοούμενης Δεξιάς είναι ο εντοπισμός και η αποτροπή τέτοιων προκλήσεων.

Ας δώσουμε τρία παραδείγματα.

Τη δεκαετία του 1680, ένας πολιτικός Huron-Wendat ονόματι Kondiaronk, ο οποίος είχε ταξιδέψει στην Ευρώπη και ήταν πολύ εξοικειωμένος με τη γαλλική και αγγλική κοινωνία των αποίκων, συμμετείχε σε μια σειρά από συζητήσεις με τον Γάλλο κυβερνήτη του Κεμπέκ και έναν από τους κύριους βοηθούς του, έναν Lahontan. Σε αυτές, παρουσίασε το επιχείρημα ότι ο τιμωρητικός νόμος και ολόκληρος ο μηχανισμός του κράτους υπάρχουν όχι λόγω κάποιου θεμελιώδους ελαττώματος στην ανθρώπινη φύση, αλλά λόγω της ύπαρξης ενός άλλου συνόλου θεσμών - ιδιωτικής ιδιοκτησίας, χρήματος - που από τη φύση τους ωθούν τους ανθρώπους να ενεργούν με τρόπους που καθιστούν απαραίτητα τα καταναγκαστικά μέτρα. Η ισότητα, υποστήριξε, είναι επομένως η προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική ελευθερία. Αυτές οι συζητήσεις μετατράπηκαν αργότερα σε ένα βιβλίο του Lahontan, το οποίο στις πρώτες δεκαετίες του δέκατου όγδοου αιώνα σημείωσε τεράστια επιτυχία. Έγινε ένα θεατρικό έργο που παίχτηκε για είκοσι χρόνια στο Παρίσι και, φαινομενικά, κάθε στοχαστής του Διαφωτισμού έγραψε μια απομίμηση. Τελικά, αυτά τα επιχειρήματα - και η ευρύτερη ιθαγενής κριτική της γαλλικής κοινωνίας - έγιναν τόσο ισχυρά που οι υπερασπιστές της υπάρχουσας κοινωνικής τάξης, όπως ο Turgot και ο Adam Smith, αναγκάστηκαν ουσιαστικά να επινοήσουν την έννοια της κοινωνικής εξέλιξης ως άμεση απάντηση. Όσοι πρώτοι διατύπωσαν το επιχείρημα ότι οι ανθρώπινες κοινωνίες θα μπορούσαν να οργανωθούν σύμφωνα με στάδια ανάπτυξης, καθεμία με τις δικές της χαρακτηριστικές τεχνολογίες και μορφές οργάνωσης, ήταν αρκετά σαφείς ότι αυτό ακριβώς εννοούσαν. «Όλοι αγαπούν την ελευθερία και την ισότητα», σημείωσε ο Τυργκό. Το ερώτημα είναι κατά πόσον η καθεμία από αυτές συνάδει με μια προηγμένη εμπορική κοινωνία που βασίζεται σε έναν εξελιγμένο καταμερισμό εργασίας. Οι θεωρίες κοινωνικής εξέλιξης που προέκυψαν κυριάρχησαν τον δέκατο ένατο αιώνα και εξακολουθούν να είναι μαζί μας, αν και σε ελαφρώς τροποποιημένη μορφή, σήμερα.

Στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα και στις αρχές του εικοστού, η αναρχική κριτική του φιλελεύθερου κράτους -ότι το κράτος δικαίου βασιζόταν τελικά στην αυθαίρετη βία και, τελικά, απλώς σε μια εκκοσμικευμένη εκδοχή ενός παντοδύναμου Θεού που μπορούσε να δημιουργήσει ηθική επειδή βρισκόταν έξω από αυτήν- ελήφθη τόσο σοβαρά υπόψη...

Περισσότερα …