Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχικές Αναλύσεις - Παρεμβάσεις

26 Νοεμβρίου 2025

Σε συνέχεια των προηγούμενων κειμένων μου για ένα Σοσιαλιστικό Μη-Αριστερό Αναρχισμό, σε αυτό θα αναλύσω διεξοδικότερα αυτή την αυτο-ηττούμενη συμπόρευση και όχι μόνο. Θέλω να το αφιερώσω στην νεοσύστατη Φεντεραλιστική Ένωση Αναρχικών (ΦΕΑΝ), ευελπιστώντας να πετύχει αυτό που όλοι επιζητούμε.

Ο αναρχικός χώρος στην Ελλάδα από την μεταπολίτευση και μετά είναι αποτέλεσμα της εισαγωγής από το εξωτερικό των ιδεών της «Νέας Αριστεράς» που αναδύθηκε τη δεκαετία του 1960. Ο χώρος προσπάθησε να διακριθεί από την παλιά αριστερά των καθιερωμένων κομμουνιστικών κομμάτων, της σοσιαλδημοκρατίας, του Εργατικού Κόμματος και του σταλινοποιημένου σοσιαλισμού γενικότερα. Αγκάλιασε το λεγόμενο «Δεύτερο κύμα» του φεμινισμού, της σεξουαλικής απελευθέρωσης και της ισότητας των ομοφυλοφίλων, την υποκουλτούρα της μουσικής αμφισβήτησης και της νεανικής εξέγερσης. Παράλληλα με τον αντιρατσισμό, όλες αυτές οι ιδέες που φαίνονται κυρίαρχες σήμερα, για την παλιά αριστερά φάνταζαν νέες και εντυπωσιακές ιδέες. Σίγουρα η έννοια της απελευθέρωσης των γυναικών και της φυλετικής ισότητας ήταν παρούσα από τη γέννηση του σοσιαλισμού, αλλά σπάνια θεωρούνταν κεντρικής σημασίας για το επαναστατικό εγχείρημα.

Επιφανειακά, αν και μεγάλο μέρος της Νέας Αριστεράς φαινόταν γνήσια ενδιαφερόμενο για μια πραγματικά κοινωνική επανάσταση, στην πραγματικότητα, μεγάλο μέρος της Νέας Αριστεράς ήταν στενά συνδεδεμένο είτε με τον Λενινισμό (αρκετά συχνά μαοϊκό ή τροτσκιστικό) είτε με πιο ανοιχτά μεταρρυθμιστικά ρεύματα σκέψης. Η Νέα Αριστερά μπορεί να απέρριψε τις χειρότερες υπερβολές του σταλινισμού, αλλά γενικά δεν κατάφερε να ασκήσει οποιαδήποτε κριτική στις εκδοχές του σοσιαλισμού από τα πάνω και από πολλές απόψεις αντέγραψε την αποτυχημένη πολιτική του παρελθόντος, κυρίως στην προθυμία της να υποστηρίξει οτιδήποτε κινούνταν, συμπεριλαμβανομένης κάθε «εθνικοαπελευθερωτικής» κρατικιστικής απάτης που αναδυόταν.

Δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι πολλά από τα κορυφαία στελέχη της Νέας Αριστεράς επανεμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια ως πλήρως κατεστημένες προσωπικότητες, ακαδημαϊκοί και γκουρού των μέσων ενημέρωσης. Έτσι, ένας απολογισμός της επίδρασης της Νέας Αριστεράς στον αναρχικό ή καλύτερα στον ευρύτερο αντιεξουσιαστικό χώρο στην Ελλάδα από την απαρχή της μεταπολίτευσης μέχρι και τις μέρες μας δείχνει ότι, παρ΄ότι κατάφερε να θέσει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το τι πρέπει να συνεπάγεται η απελευθέρωση, τα οποία παρέμειναν περιθωριακά για πολλά χρόνια, δυστυχώς δεν μπόρεσε να δώσει πειστικές και θελκτικές απαντήσεις και τις περισσότερες φορές ενσωματώθηκε ως συνιστώσα στην αριστερή διακυβέρνηση.

Ο πόλεμος του Βιετνάμ και το κίνημα διαμαρτυρίας στην Αμερική καθώς και τα γεγονότα στη Γαλλία το 1968 προκάλεσαν μεγάλη έκπληξη και όχι μόνο στα αναρχικά αλλά και σε άλλα επαναστατικά κινήματα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, αναρχικές, μαρξιστικές συμβουλιακές και αριστερές κομμουνιστικές ομάδες εμφανίστηκαν σε όλη την Ευρώπη σε ένα κύμα ενδιαφέροντος μεταξύ των νέων εργατών και φοιτητών για μεθόδους κατανόησης και αλλαγής του κόσμου γύρω τους. Έτσι, πολλές φορές έγινε επανεφεύρεση του επαναστατικού τροχού στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

Σήμερα έχει γίνει κάτι περισσότερο από κλισέ να αναφέρεται κανείς στον θάνατο ή την κατάρρευση της Αριστεράς. Αυτό που εξακολουθεί να λείπει, ωστόσο, δεν είναι μια επαρκής ανάλυση του τι πήγε στραβά αλλά η αποδοχή ότι αυτό συνέβη. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τον ευρύτερο αντιεξουσιαστικό – αναρχικό χώρο που συμπορεύθηκε για μισό και πλέον αιώνα μαζί της. Δυστυχώς...

Περισσότερα …