Λεπτομέρειες

ngnm

Σύγχρονη σκέψη

02 Νοεμβρίου 2025

Σημείωση Μεταφραστή*: Προεκτείνοντας τη ρήση του Ντεζάκ «την εξουσία την είδαμε. Και τα έργα της την καταδικάζουν», το ίδιο ισχύει και για την Αριστερά, σε όλες τις εκδοχές. Σε αυτό το σημαντικό σχόλιο, ο Νόαμ Τσόσμκι μας υπενθυμίζει το πώς η αντιεξουσιαστική διορατικότητα του Μπακούνιν σε σχέση με την Αριστερά, δηλαδή τον εξουσιαστικό σοσιαλισμό, προέβλεψε την μετέπειτα δυστοπία που θα συνεχίζει να επιστρέφει ως τις μέρες μας ως τραγωδία αν δεν αποφασίσουμε να απεμπλακούμε από αυτήν και ως Αναρχικοί το αντιαυταρχικό κομμάτι του σοσιαλισμού να την αποτινάξουμε από πάνω μας.

Είναι τραγωδία και καταστροφή το γεγονός ότι η Αριστερά έχει αποδεχτεί την ιδέα των ανθρώπων ως ιστορικών προϊόντων, απλές αντανακλάσεις του περιβάλλοντός τους. Επειδή αυτό που προκύπτει από αυτό, φυσικά, είναι ότι δεν υπάρχει ηθικό εμπόδιο στο να τους διαμορφώσεις ώστε να είναι οτιδήποτε σου αρέσει. Αν οι άνθρωποι δεν έχουν καμία εσωτερική φύση, κανένα εσωτερικό ένστικτο για ελευθερία, αν δεν είναι θεμελιώδες στη φύση τους να έχουν ελεύθερη, δημιουργική, παραγωγική εργασία υπό τον έλεγχό τους, αν αυτό δεν είναι μέρος της φύσης τους, τότε δεν υπάρχει ηθικός λόγος να τους επιτραπεί αυτός ο χώρος. Μπορείτε απλώς να τα διαμορφώσετε σε οτιδήποτε θέλετε να είναι. Και μπορείτε να είστε η κεντρική επιτροπή, ή μπορείτε να είστε οι διευθυντές της εταιρείας, ή οι διευθυντές ενός φασιστικού κράτους, ή οτιδήποτε άλλο.

Είναι αρκετά ενδιαφέρον το γεγονός ότι οι σύγχρονοι διανοούμενοι έχουν κινηθεί σε συντριπτικό βαθμό προς τη μία ή την άλλη από αυτές τις κατευθύνσεις. Ο Μπακούνιν το προέβλεψε αυτό στα τέλη του 19ου αιώνα. Είναι μια πρόβλεψη των κοινωνικών επιστημών που έχει γίνει τόσο δραματικά αληθινή που είναι μία από τις καλύτερες που έχουν γίνει ποτέ. Η διαφωνία του με τον Μαρξ, και αυτό ήταν πολύ πριν από τον Λενινισμό. Προέβλεψε πολύ προφητικά ότι η ανερχόμενη τάξη των διανοουμένων, που μόλις τώρα άρχιζαν να αναγνωρίζονται ως τάξη στη σύγχρονη βιομηχανική κοινωνία, ουσιαστικά θα ακολουθούσε μία από τις δύο κατευθύνσεις.

Μερικοί διανοούμενοι πίστευαν ότι οι αγώνες της εργατικής τάξης θα τους προσέφεραν την ευκαιρία να ξεσηκωθούν και να πάρουν την κρατική εξουσία στα χέρια τους. Και σε εκείνο το σημείο, είπε, θα γίνονταν η κόκκινη γραφειοκρατία που θα δημιουργούσε τη χειρότερη τυραννία που γνώρισε ποτέ ο κόσμος, φυσικά όλα προς το συμφέρον των εργατών. Αυτή είναι η μία κατεύθυνση. Αντίθετα, άλλοι διανοούμενοι θα συνειδητοποιούσαν ότι δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσεις εξουσία με αυτόν τον τρόπο. Επομένως, ο τρόπος για να αποκτήσεις εξουσία θα ήταν να συνδεθείς με αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε κρατικό καπιταλισμό και απλώς να γίνεις υπηρέτης της άρχουσας τάξης του. Τότε θα γίνεις ένας από τους διευθυντές ή ένας ιδεολόγος και ούτω καθεξής για το κρατικό καπιταλιστικό σύστημα.

Και όπως το έθεσε, αυτοί οι άνθρωποι θα «χτυπήσουν τον λαό με το ραβδί του λαού». Με άλλα λόγια, θα μιλούν για δημοκρατία, αλλά στην πραγματικότητα θα χτυπούν τον λαό με το ραβδί της δημοκρατίας, το οποίο θα μετατρέψουν σε μηχανισμό καταναγκασμού. Υπάρχουν, λοιπόν, κάποιοι διανοούμενοι που πιστεύουν ότι μπορείς να αποκτήσεις εξουσία εκμεταλλευόμενος τους λαϊκούς αγώνες και άλλοι που...

Περισσότερα …