Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχική Θεωρία

04 Απριλίου 2026

Felipe Corrêa και Rafael Viana da Silva*

Το παρόν κείμενο —του οποίου ο πυρήνας προέρχεται από την εισαγωγή που γράψαμε για τη γαλλική έκδοση του Social Anarchism and Organization, της Αναρχικής Ομοσπονδίας του Ρίο ντε Τζανέιρο (FARJ) [1]— έχει ως στόχο να συζητήσει το ζήτημα της ειδικής αναρχικής πολιτικής οργάνωσης, με βάση τη συμβολή του Μιχαήλ Μπακούνιν, του Ερρίκο Μαλατέστα και της Οργανωτικής Πλατφόρμας για μια Γενική Ένωση Αναρχικών, που γράφτηκε από αγωνιστές οργανωμένους γύρω από το περιοδικό «Dielo Trudá», μεταξύ των οποίων ήταν ο Νέστορ Μαχνό και ο Πιότρ Αρσίνοφ.

Θα εξετάσουμε τη συμβολή του Μπακούνιν και του Μαλατέστα, ώστε να εγκαθιδρύσουμε έναν διάλογο μεταξύ αυτών και της Πλατφόρμας, θα ανιχνεύσουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ των προτάσεων των αναρχικών που υποστηρίζουν τον οργανωτικό δυϊσμό και εκείνων των μπολσεβίκων, και θα δούμε την εγγύτητα του Μαλατέστα με τη Σύνθεση, καθώς και την ιστορική επίδραση της Πλατφόρμας, κάτι που θα επιτρέψει τη διασαφήνιση των θέσεων που έχουν διαδοθεί σχετικά με αυτή τη συζήτηση.

Ο αναρχισμός είναι μια πολιτικο-δογματική ιδεολογία που εμφανίστηκε τον 19ο αιώνα, με ηγεμονία στρατηγικών προσανατολισμένων στις μάζες, ιδιαίτερα του συνδικαλισμού (επαναστατικός συνδικαλισμός και αναρχοσυνδικαλισμός). Μεταξύ των βασικών θέσεων του «μαζικού αναρχισμού» συγκαταλέγονται η υπεράσπιση της οργάνωσης, των μεταρρυθμίσεων ως πιθανού δρόμου προς την επανάσταση (εφόσον αυτές κατακτώνται κατάλληλα μέσω της ταξικής πάλης) και της βίας όταν αυτή συνδέεται με προϋπάρχοντα οργανωμένα λαϊκά κινήματα. Τέτοιες θέσεις διαφοροποιούνται από άλλες μειοψηφικές, που χαρακτηρίζονται από αντι-οργανωτισμό, αντίθεση στον αγώνα για μεταρρυθμίσεις και υπεράσπιση της βίας ως πυροδότη λαϊκής κινητοποίησης («προπαγάνδα μέσω της πράξης»).

Όσοι έχουν συμμετάσχει στον μαζικό αναρχισμό και υπερασπίζονται τον οργανωτικό δυϊσμό —δηλαδή την ταυτόχρονη οργάνωση σε δύο επίπεδα, ένα πολιτικό/αναρχικό και ένα μαζικό/κοινωνικό— δεν αποτελούν την πλειοψηφία· ωστόσο, μεταξύ αυτών υπάρχουν σημαντικοί συγγραφείς με ουσιαστικές θέσεις και, κυρίως, μια σταθερή ιστορική εμπειρία, που στηρίζεται στη θεωρητική και πρακτική συγκρότηση αναρχικών οργανώσεων. [2]

Η συμβολή του Μπακούνιν

Παρά το γεγονός ότι, έπειτα από σημαντικές προσπάθειες συλλογής, τα Άπαντα του Μπακούνιν έχουν τελικά δημοσιευθεί στα γαλλικά [3], τα γραπτά του σχετικά με τη λεγόμενη «Αδελφότητα» του 1864 και τη «Συμμαχία» του 1868 —για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία που πρότεινε ο Max Nettlau— είναι ελάχιστα γνωστά.

Η στρατηγική του Μπακούνιν για τις μάζες έχει αναλυθεί διεξοδικά σε σημαντικά κείμενα όπως το Bakunin: Founder of Revolutionary Syndicalism, του Gaston Leval, [4] καθώς και σε αρκετά άλλα του René Berthier. [5] Όχι όμως στον ίδιο βαθμό η θεωρία του για την πολιτική οργάνωση —την οποία πραγματεύεται εκτενώς σε διάφορα κείμενα— που αποτελεί την προσπάθειά του να θεμελιώσει τις πολιτικο-οργανωτικές του προτάσεις ως προς τις αρχές, το πρόγραμμα, τη στρατηγική και την οργάνωση. Φαίνεται να υπάρχει μια κάποια αμηχανία γύρω από αυτά τα γραπτά, ιδίως μεταξύ των Γάλλων αναρχικών. Είναι σαν να ανήκουν σε μια αυταρχική κληρονομιά, ίσως μπλανκιστικής και ιακωβινικής έμπνευσης, η οποία παραμένει στο έργο του συγγραφέα που δεν θα έπρεπε να έρθει στο φως. [6]

Πιστεύουμε ότι οι θέσεις του Μπακούνιν σχετικά με την αναρχική πολιτική οργάνωση, από το 1868 και έπειτα, είναι πλήρως συμβατές με τη στρατηγική...

Περισσότερα …