Λεπτομέρειες

ngnm

Σύγχρονη σκέψη

03 Μαρτίου 2026

Σημείωση Μεταφραστή*: Σε αυτό το κείμενο (Eugenics and the Moral Majority: a History of Neoliberalism) η Riley Clare Valentine (Ράιλι Κλερ Βαλεντάιν) αναπτύσσει συνοπτικά την ιστορία του φιλελευθερισμού. Όπως η ίδια αναφέρει, «οι οικονομολόγοι δημιούργησαν τον νεοφιλελευθερισμό για να αγκαλιάσουν το παρεμβατικό κράτος, αλλά μόνο εφόσον αυτό παρενέβαινε για λογαριασμό των πλουσίων και ισχυρών». Σε μια εποχή που ολισθαίνει προς τον αναχρονισμό, η νεοφιλελεύθερη ελευθεριότητα έχει ροπή προς την χειραγώγηση και τον εγκλεισμό παρά στην χειραφέτηση του ατόμου που επιθυμεί να δημιουργήσει.

Ο νεοφιλελευθερισμός αναδύθηκε ως μια δυναμική ιδεολογία από την «κρίση του φιλελευθερισμού» του 19ου και 20ού αιώνα. Γεννημένος μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τις επακόλουθες οικονομικές κρίσεις, ο νεοφιλελευθερισμός αντιμετώπισε ένα ρήγμα μεταξύ του φιλελευθερισμού και του καπιταλισμού. Οι νεοφιλελεύθεροι ενώθηκαν επανειλημμένα για να ορίσουν τι ήταν στο πλαίσιο του φιλελευθερισμού - πρώτα κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου Walter Lippmann και στη συνέχεια στην Εταιρεία Mont Pèlerin. Η ιδεολογία που δημιούργησαν έχει μεταβληθεί με βάση τα συμφραζόμενα, κατά καιρούς ασπαζόμενοι την ευγονική και στη συνέχεια στρεφόμενοι σε ένα ηθικολογικό έργο. Οι ιδρυτές του δεν είχαν ποτέ την πρόθεση να κρύψουν το γεγονός ότι ήταν μια δημιουργημένη φιλοσοφία, ωστόσο ο σύγχρονος λόγος για τον νεοφιλελευθερισμό τον πλαισιώνει ως μια οργανική θεωρία που καρποφόρησε ως μια φυσική απάντηση στις οικονομικές κρίσεις. Τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την αλήθεια.

Ο νεοφιλελευθερισμός είναι ένα εγχείρημα. Η ιδέα του Walter Lippmann για τον νεοφιλελευθερισμό ήταν δομική. Ο Friedrich Hayek επανεξέτασε τον νεοφιλελευθερισμό ως μια ιδεολογία που θα αναδιαμόρφωνε τη συλλογική ηθική. Η ιδεολογία εξελίχθηκε από μια απάντηση στον Κεϋνσιανισμό σε ένα πολιτικό σύστημα πεποιθήσεων στο οποίο η κρατική παρέμβαση στην αγορά είναι ανήθικη και όπου οι πολίτες αναμένεται να υποστηρίζουν και να τηρούν αυτά τα ηθικά όρια. Η πρώτη μεγάλη συνάντηση νεοφιλελεύθερων, το Συνέδριο Walter Lippmann του 1933, επιδίωξε να ορίσει τον νεοφιλελευθερισμό και να διαπιστώσει πώς διέφερε από τις ανταγωνιστικές οικονομικές θεωρίες. Ωστόσο, οι συζητήσεις για τον νεοφιλελευθερισμό επικεντρώθηκαν περισσότερο στον σκοπό του νεοφιλελευθερισμού - ήταν η αναβίωση του κλασικού φιλελευθερισμού ή μήπως ήταν μια μεταρρύθμιση του Κεϋνσιανισμού; Ο Walter Lippmann, ο δημιουργός του συνεδρίου, θεώρησε τον νέο φιλελευθερισμό ως ένα απολογητικό, μεταρρυθμιστικό κίνημα. Σε μια αμφιλεγόμενη κίνηση που έθεσε το μονοπάτι του νεοφιλελευθερισμού, ο Lippmann υποστήριξε ότι ο νεοφιλελευθερισμός ήταν μια ανακατασκευή του φιλελευθερισμού. Ο νεοφιλελευθερισμός θα έπαιρνε από τον φιλελευθερισμό ό,τι χρειαζόταν και θα έχτιζε κάτι νέο.

Στο βιβλίο του "Drift and Mastery" , ένα κείμενο που έγραψε ο Lippmann το 1913, περιγράφει την ανάγκη η οικονομία και η κοινωνία να διέπονται από επιστημονικό και νομικιστικό τρόπο. Ο στόχος του να δημιουργήσει μια ενιαία κατανόηση του νεοφιλελευθερισμού αναπτύχθηκε από αυτή την προσπάθεια να δημιουργήσει μια θεωρία που, επειδή βασιζόταν στην επιστήμη και τη νομιμότητα, θα ήταν ακαταμάχητη. Η ανάπτυξη του νεοφιλελευθερισμού ως επιστημονικής θεωρίας από τον Lippmann τον διαχώρισε από αυτό που οι ανταγωνιστικές θεωρίες είχαν παρερμηνεύσει - οικονομικές κρίσεις εμφανίζονταν όταν ηθικά ερωτήματα εισέρχονταν στον πολιτικοοικονομικό τομέα. Η εστίαση του Keynes στο καθήκον του κράτους να αναδιανέμει τους πόρους και να βοηθά τους πολίτες εμπόδιζε τη σταθεροποίηση της αγοράς, επειδή η ηθική επικεντρώνεται στις...

Περισσότερα …