Λεπτομέρειες

Stergios

Αναρχικές Αναλύσεις - Παρεμβάσεις

17 Μαρτίου 2012

Όσο βαθαίνει η κρίση, τόσο βαθαίνει και η ανάγκη του Κεφαλαίου να προχωρά σε εκτροπές, να δημιουργεί light ή hardcore πραξικοπήματα, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες

Το χαμόγελο του Φουκουγιάμα

«Σήμερα, με δυσκολία μπορούμε να φανταστούμε έναν κόσμο καλύτερο από το δικό μας ή ένα μέλλον που δεν είναι στην ουσία δημοκρατικό και καπιταλιστικό. […] Άλλες εποχές που χαρακτηρίζονται από περιορισμένη στοχαστικότητα, επίσης θεωρούσαν ότι ήταν οι καλύτερες, αλλά εμείς καταλήγουμε στο συμπέρασμα αυτό έχοντας εξαντλήσει τις δυνάμεις μας στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων που είχαμε πιστέψει ότι έπρεπε να είναι καλύτερες από τη φιλελεύθερη δημοκρατία»
Φράνσις Φουκουγιάμα, 1992

Ο Φράνσις Φουκουγιάμα1, κατά τη διάρκεια της κατάρρευσης των δικτατορικών καθεστώτων του ανύπαρκτου σοσιαλισμού στην Ανατολική Ευρώπη, ήταν ένας σχετικά άσημος διανοούμενος με μια σχετικά σημαντική θέση: υπήρξε υποδιευθυντής του γραφείου σχεδιασμού πολιτικής του αμερικάνικου υπουργείου εξωτερικών. Όντας τεχνοκράτης και οργανικός διανοούμενος του κρατικού και επιχειρηματικού συμπλέγματος των ΗΠΑ, ανέπτυξε ( ή καλύτερα αναμάσησε για μια ακόμα φορά) τη γνωστή σε όλους πλέον θεωρία του τέλους της Ιστορίας ( και τις διάφορες παραλλαγές της: τέλος της ιδεολογίας, τέλος της ουτοπίας κλπ.). Ο θόρυβος που προκάλεσε αυτό το ιδεολόγημα υπήρξε αντιστρόφως ανάλογος με την πραγματική του αξία. Και κάπως έτσι ο Φουκουγιάμα απέκτησε πολλούς άσπονδους εχθρούς, αλλά και ουκ ολίγους ιδεολογικούς φίλους που βρήκαν στο ιδεολόγημα του «τέλους της Ιστορίας» την κατάλληλη εκλογίκευση των δικών τους απωθημένων και της δικής τους δραστηριότητας.

Καθώς η καθεστωτική τάξη έχει πάντοτε συμφέρον να ταυτίζει τους δικούς της σκοπούς με το καθολικό συμφέρον της κοινωνίας, εμφανίζει κατά περιόδους την ιδεολογία του τέλους της Ιστορίας, όπως συνέβη και τη δεκαετία του 1950, με πληρωμένους από τη CIA ακαδημαϊκούς να αναπαράγουν αυτόν τον αντι- ιστορικό εμετό. Με δυο λόγια, ο Φουκουγιάμα δεν σκέφτηκε τις παπαριές του σε κενό έδαφος, αλλά είχε έξοχους εξωνημένους προκατόχους που του προλείαιναν το έδαφος.

Έχοντας στην ιδεολογική του εργαλειοθήκη στοχαστές σαν τον Πλάτωνα, τον Χέγκελ, τον Καντ, τον Χομπς, τον Τοκβίλ, τον Χάβελ, τον Κόζεβ, μέχρι και τον Μαρξ και τον Νίτσε και με φρέσκια την ώθηση που του έδωσε η κατάρρευση του Ανατολικού Μπλοκ, ο Φουκουγιάμα διαμόρφωσε την περίφημη θεωρία του: ουσιαστικά η φιλελεύθερη οικονομία και η δημοκρατία της αποτελούν το ''ακροτελεύτιο σημείο της ιδεολογικής εξέλιξης της ανθρωπότητας'' και την ''τελική μορφή της ανθρώπινης διακυβέρνησης'', συνιστώντας το «τέλος της Ιστορίας» και τη μετάβαση σε μια μετά- ιστορική εποχή (αν και όχι ευθύγραμμη, αφού κάποια σημεία του πλανήτη που βρίσκονται πίσω απ' την πεφωτισμένη Δύση θα συνεχίσουν να διανύουν την ιστορική τους εξέλιξη μέχρι που νομοτελειακά θα δουν το ιλαρό φως της ελεύθερης αγοράς και της φιλελεύθερης δημοκρατίας). Ενώ όλες οι προγενέστερες μορφές κοινωνικής οργάνωσης κατέρρεαν υπό το βάρος των αξεπέραστων εσωτερικών τους αντιφάσεων, η φιλελεύθερη δημοκρατία έχει το εξαιρετικό προνόμιο να γεννηθεί απαλλαγμένη από τέτοιες αντιφάσεις, αφού ικανοποιεί τη μυστηριώδη ''θέληση για αναγνώριση'' τόσο των ''από πάνω'', όσο και των '' από κάτω'': Το πρόβλημα της ανθρώπινης ιστορίας μπορεί να θεωρηθεί, κατά κάποια έννοια, ως η προσπάθεια να βρεθεί ένας τρόπος να ικανοποιηθεί η επιθυμία και των κυρίαρχων και των σκλάβων για αναγνώριση...

Περισσότερα …